Dita e 20-të Botërore e Popullsisë

Më 11 korrik do të festohet për të njezetën herë Dita Botërore e Popullsisë, e cila ka si fokus kryesor gratë dhe krizën ekonomike, që përcjell temën “Lufto varfërinë, eduko vajzat” për të nënvizuar rëndësinëe e përfshirjes së grave në komunitet, në problematikat që kalon vendi dhe në çështjet ekonomike, veçanërisht në kontekstin e programeve të përgjithshme të zhvilimit dhe të krizës ekonomike aktuale që kërcënon përparimet e shumta të shëndetit publik.

Presidenti Barak Obama i vlerësoi gratë si nxitëse të zhvillimit kur tha: “Ne duhet ta angazhojmë veten më gjerësisht për t’u siguruar që vajzat tona të kenë të njëjtat të drejta dhe mundësi sikurse djemtë tanë: të kenë shansin për të pasur edukimin e nivelit të lartë; për të pasur karriera të suksesshme në cilëndo industri, për t’u trajtuar dhe paguar barazisht për punën e tyre, si dhe për të mos pasur kufizime të ëndrrave të tyre. Kjo është ajo që unë dua për gratë kudo”.

Me gjithë përparimet e arritura studimet tregojnë se gratë më të varfëra paguajnë çmimet më të larta për shëndetin, për mirëqenien dhe për jetën e tyre, veçanërisht gjatë përballjes me periudhën e krizës financiare.

Në vitin 2009, më shumë se gjysmë milioni gra dhe vajza do të vdesin si rezultat i shtatëzënive, i lindjes së fëmijëve apo i pasojave që lënë abortet e pasigurta. Parashikohet që njëzetë deri në tridhjetë herë sa shifra e sipërpërmendur, gratë do të kenë pasoja serioze edhe pa qenë e nevojshme përmes komplikacioneve që lidhen me shtatëzaninë, apo fistula obstetrike. Këto vdekje jo vetëm që janë tejet të parandalueshme, por mund të shmangen për një kosto shumë të ulët.

Madje, edhe investimet modeste në planifikimin familjar kanë dhënë rezultate të jashtëzakonshme në uljen e vdekjes së nënës dhe në rritjen e numrit të lindjeve të shëndetshme. Që prej nisjes së programit të planifikimit familjar të USAID-it në vitin 1965, gratë dhe çiftet kanë pasur mundësinë të vendosin mbi numrin, kohën dhe hapësirën kohore mes lindjeve. Si rezultat, madhësia e familjes – përmes zgjedhjes – ka ndryshuar nga 6 në 3 fëmijë; përdorimi i kontraceptivëve është rritur nga 10 për qind në 43 për qind, sikurse sot po shfaqet tendenca që çiftet janë në gjendje më të mirë për të ushqyer, veshur, arsimuar dhe për të ofruar kujdes shëndetësor cilësor për fëmijët.

Banka Botërore raporton se vetëm rritja e investimeve në planifikimin familjar do të zvogëlojë shkallën e vdekshmërisë së nënës me 40 për qind. Megjithatë gjatë viteve të fundit, mbështetja për programet e popullatës dhe të shëndetit riprodhues  ka rënë ndjeshëm si pjesë e ndihmës së përgjithshme për shëndetësinë, prej rreth 30 për qind në vitin 1994, në vetëm 12 për qind në vitin 2008. Planifikimi familjar dhe shëndeti i nënës duhet të kthehen në përparësi në programet e ndihmës për zhvillim. 

Rritja e disponueshmërisë së shërbimeve për planifikimin familjar është e rëndësishme në prizmin e ekonomisë së sotme. Por, do të ndikojë gjithashtu edhe në ekonominë e së nesërmes: kërkesa për planifikim familjar do të rritet prej afro 40 për qind gjatë 15 viteve të ardhshëm.
Ndërsa planifikimi familjar mbetet themeli për një shëndet të plotë për nënën, u ofron grave gjithashtu përfitime sociale dhe ekonomike.
USAID-i financoi një projekt pesëvjeçar për të hetuar ndikimin e planifikimit familjar në jetët e grave që jetojnë në 12 vende në zhvillim.

Disa prej rezultateve ishin:

• Pjesa më e madhe e grave dhe e burrave janë të bindur se praktimi i planifikimit familjar dhe pasja e familjeve më të vogla ofron përfitime ekonomike dhe shëndetësore.
• Planifikimi familjar ofron lirinë prej shtatëzënive të paplanifikuara dhe mund të përmirësojë jetën seksuale, marrëdhëniet mes partnerëve, si dhe mirëqenien e familjes.

Dita Botërore e Popullsisë inkurajon zhvillimin e aktiviteteve, të veprimtarive dhe ofron informacion që do të ndihmojë në tërheqjen e vëmendjes ndaj planifikimit familjar si ndërhyrje e rëndësishme shëndetësore dhe shoqërore.

Qeveria e Shteteve të Bashkuara është donatori më i madh dypalësh për planifikimin familjar duke kontribuar që prej vitit 1965 me më shumë se 3 miliardë dollarë në vende të tjera si ndihmë për popullsinë dhe shëndetësinë. Programi i planifikimit familjar i USAID-it është njëri prej përbërësve më të rëndësishëm të ndihmës së huaj të Sh.B.A.-së. Rëndësia e tij u theksua kohët e fundit prej Sekretares së Shtetit, Zj. Hillari Klinton, duke përsëritur mbështetjen e Administratës aktuale: “Sikurse thashë në Pekin, gjatë Konferencës së 4-t Botërore të Grave, grave nuk u duhen mohura të drejtat për të planifikuar familjen e tyre. Do të jetë kënaqësi të punoj me Presidentin, me kolegët e Admistratës dhe me komunitetin e OJF-ve për të promovuar programe dhe politika, të cilat u sigurojnë grave dhe vajzave mundësi aksesi të plotë për informacion dhe shërbime shëndetësore”.

USAID/Shqipëri ka ofruar një shembull të fuqishëm afatgjatë se si USAID-i mund të përmbushë këtë direktivë presidenciale. Përgjatë viteve, ky mision ka punuar me Qeverinë e Shqipërisë në të gjitha nivelet, me OJF-të dhe organizatat e shoqërisë civile, si dhe me partnerë të tjerë zhvillimi përsa u takon çështjeve të planifikimit familjar dhe të shëndetit riprodhues.

Programet e USAID-it në Shqipëri mbështesin një gamë të gjerë aktivitetesh që synojnë të zgjerojnë mundësinë e ofrimit të shërbimeve ciilësore të planifikimit familjar vullnetar dhe të shëndetit riprodhues në mënyrë të vazhdueshme. Për ta arritur këtë USAID/Shqipëri mbështet disa programe, të tilla si: ACCESS- Family Planning, Komunikimi për Ndryshimin e Sjelljes (C-Change), si dhe po mbështet Vëzhgimin e parë Demografik dhe Shëndetësor në Shqipëri.

Këto ndërhyrje kyçe kanë qenë shkaku i suksesit të madh në mbarë botën që jo vetëm kanë rezultuar në nivele më të ulëta fertiliteti dhe kanë rritur përdorimin e metodave të planifikimit familjar; por gjithashtu kanë ndihmuar në luftën kundër HIV/AIDS-it dhe kanë kontribuar në zvogëlimin e niveleve të larta të vdekshmërisë foshnjore dhe të nënës. Ato kanë përmirësuar shëndetin e grave dhe të familjeve të tyre, si dhe kanë shtruar rrugën për të ardhmen që ofrojn më shumë mundësi dhe shanse për jetën.

Thelbi i programeve të USAID-it për planifikimin familjar është ofrimi i njerëzve për një jetë plot shpresë dhe mundësi – si brenda vendit ashtu edhe në pjesën tjetër të botës.

Fakte të shkurtra mbi planifikimin familjar

• Të pasurit e më pak fëmijëve dhe më të shëndetshëm mund të zvogëlojë barrën ekonomike mbi familjet e varfra dhe t’u lejojë atyre që të investojnë më shumë në kujdesin dhe arsimimin e secilit fëmijë, duke ndihmuar në thyerjen e ciklit të varfërisë.
• Kur niveli i lindshmërisë bie, më shumë gra janë në gjendje t’i bashkohen forcës punëtore.
• Disponueshmëria e arsimit fillor dhe eleminimi i hendekut të arsimimit mes gjinive ka të ngjarë të ndodhë aty ku ka një lindshmëri më të ulët, një zhvillim më të ngadaltë të popullsisë dhe lindje të fëmijëve nga prindër me moshë më të madhe.
• Investimi në planifikimin familjar mundëson rritje ekonomike më të shpejtë në kombet duke zvogëluar lindshmërinë dhe duke ndryshuar strukturën e moshës dhe raportin e varësisë së një popullsie të caktuar.
• Rrija më e ngadaltë e popullsisë krijon më pak presion mbi burimet e kufizuara, përfshirë ujin dhe tokën e punueshme.
• Që prej vitit 1960 planifikimi familjar ka zvogëluar shkallën e lindshmërisë në vendet në zhvillim me mesatarisht nga gjashtë në tre lindje për grua.
• Rreth një e treta e 536,0000 nënave që vdesin çdo vit, mund të shmanget nëse gratë do të kishin metoda të besueshme të planifikimit familjar.

Për më shumë informacion mbi programet e USAID-it në mbarë botën, lutemi të vizitoni:
Faqen e internetit të Shëndetit Global: http://www.usaid.gov/our_work/global_health/
Faqen e internetit të planifikimit familjar: http://www.usaid.gov/our_work/global_health/pop/index.html